Արցախի կարգավիճակի վերաբերյալ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունների, կարգավիճակի հարցով սահմանված նշաձողի հնարավոր իջեցման ու դրա հետևանքների մասին Radar Armenia-ն զրուցել է ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան, Արցախի ԱԳ նախկին նախարար Արման Մելիքյանի հետ:
- Պարո՛ն Մելիքյան, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել էր, որ միջազգային հանրությունը հորդորում է իջեցնել Արցախի կարգավիճակի համար սահմանած նշաձողը։ Սա ի՞նչ է նշանակում, ո՞րն է այն նշաձողը, որ կարող է առավելագույնս իջեցվել։
- Վարչապետ Փաշինյանը հանելուկների լեզվով է խոսում, որը, ով ինչպես ցանկանա, այնպես էլ կհասկանա: Պարզ չէ, թե այդ խորհրդավոր ու անհասցե «միջազգային հանրություն» ասվածի տակ կոնկրետ որ պետություններն են թաքցված, և նշաձողը մի փոքր իջեցնելն ինչ չափման միավորով է չափվում: Գուցե վարչապետի կուսակիցների համար այդօրինակ խորհրդապաշտությունը սրտամոտ է, բայց սովորական, շարքային քաղաքացին այս ամենից միայն բացասական կանխազգացումներ կարող է ունենալ:
Ենթադրելի է, որ ՀՀ վարչապետն այս կերպ է մարդկանց նախապատրաստում ապագա բացասական զարգացումներին: Ուշադրություն են գրավում նաև իր խոսքում տեղ գտած իրավաքաղաքական բնույթի էական անճշտությունները: Օրինակ, նա ասաց, որ Հայաստանն Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը ճանաչել է դեռևս 1992 թվականին, մինչդեռ 1993 թվականին, արտաքին ճնշումներին ենթարկվելով, ինքն իրեն հակամարտության կողմ ճանաչած պաշտոնական Երևանն այդպիսով հաստատեց, որ խորհրդային սահմաններով Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության տարբերակը չի ընդունում: Այս ամենը հստակ պարզաբանումների կարիք ունի, մշուշը մարդկանց անորոշության մեջ պահելու և հոգեբանորեն ճնշելու միջոց է:
- Արդյո՞ք այդ նշաձողն իջեցնելուց հետո Արցախի ժողովրդի անվտանգային խնդիրները կլուծվեն։
- Ո՛չ այդ նշաձողի ներկա դիրքն է հայտնի իրականում, ո՛չ դրա իջեցման չափն ու հնարավոր հետևանքները: Ըստ էության, կարելի է հսկայական զիջումներ անել ու դա կոչել նշաձողի՝ մի փոքր իջեցում: Դրա հետ մեկտեղ՝ հիշենք, որ ոչ դանակը, ոչ դմակը ՀՀ գործող իշխանության ձեռքին չեն ու հանձնված են խորհրդավոր ու անհասցե միջազգային հանրությանը, որի մասն են, հաստատ, նաև՝ Թուրքիան ու Ադրբեջանը:
- Ըստ Փաշինյանի՝ միջազգային հանրությունը հստակ ասում է, որ լինել աշխարհի միակ երկիրը, որը չի ճանաչում Թուրքիայի դաշնակից Ադբեջանի տարածքային ամբողջականությունը՝ մեծ վտանգ է ոչ միայն Արցախի, այլև՝ Հայաստանի համար։ Արդյո՞ք Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության ճանաչումը նշանակում է Արցախի կարգավիճակից հարցից հրաժարվել։
- Կրկնեմ, որ միջազգային հանրություն ասվածի անանունությունը վարչապետի ելույթում կասկածահարույց է: Սա այն դեպքն է, երբ պետք է կոկրետ երկրների անուններ տրվեն: Այլոց տեսակետները մեզ համար կարևոր են, բայց դրանցով սեփական քայլերն արդարացնելն, առնվազն, տարօրինակ է: Այսկերպ, վարչապետը սեփական պատասխանատվությունից հրաժարվում է՝ չասելով՝ ճի՞շտ է դա, թե՞ սխալ: Դրա փոխարեն, փաստորեն, անուղղակիորեն հորդորում է՝ ենթարկվել ուրիշների տեսակետներին:
- Փաշինյանը նշել է, որ ՀԱՊԿ-ի պասիվ արձագանքը՝ Սոթք-Խոզնավար հատվածում Ադրբեջանի ներխուժմանը, ձախողում է կազմակերպության համար։ Այս հայտարարությամբ նա ի՞նչ ուղերձ է հղում ՌԴ-ին։
- Տեսանելի է, որ ՀԱՊԿ-ի շրջանակներում ՀՀ իշխանությունները չեն կարողացել այդ կազմակերպության լիարժեք աջակցությունն ապահովել՝ Հայաստանի տարածքային ամբողջականության պահպանման տեսանկյունից: Իրողություն է, որ ՀԱՊԿ-ի առանցքը Ռուսաստանն է, և այդ կազմակերպությունը տեղից շարժելու համար հենց Մոսկվան պետք է բացահայտ կամ լռելյայն իր համաձայնությունը տա: 2022 թվականի հունվարին ՀԱՊԿ խաղաղապահ զորախմբի կարճատև այցը Ղազախստան ասվածի առարկայական ապացույցն է: Ընդ որում, այդ խաղաղապահ գործողությունը իրականացվեց ՀԱՊԿ-ի հայկական նախագահության շրջանում: Այսինքն, կոնկրետ այս դեպքում Մոսկվան լիարժեքորեն համագործակցեց վարչապետ Փաշինյանի հետ:
- Այս համատեքստում ինչպե՞ս կգնահատեք ռուս խաղաղապահների կողմից հայ պատգամավորներին Արցախ մտնելն արգելելը։
- Այս միջադեպը պիտի համակողմանիորեն քննվի: Բոլոր դեպքերում, մեզ համար սա բացասական հետևանքներով հղի նախադեպ է, որը կարող է կրկնվել: Դրա կրկնությունը պետք է բացառվի:
Մարիամ Սարգսյան
